Quốc hội khóa XV vừa thông qua Luật BHXH (sửa đổi) cập nhật những quy định mới nhằm đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động, mở rộng đối tượng tham gia, đảm bảo tính hợp hiến và đồng bộ, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Bảo hiểm xã hội giúp người lao động vượt qua khó khăn do ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, đảm bảo cuộc sống ổn định cho người về hưu, góp phần bảo đảm trật tự xã hội và phát triển bền vững.
1. Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người không có lương hưu
Theo Điều 21 Luật Bảo hiểm xã hội (tính từ 01/7/2025, thời điểm luật mới có hiệu lực thi hành), công dân Việt Nam được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội khi có đủ các điều kiện:
(1) Từ đủ 75 tuổi trở lên;
(2) Không hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng, trừ trường hợp khác theo quy định của Chính phủ;
(3) Có văn bản đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Ngoài ra, công dân Việt Nam từ đủ 70 tuổi đến dưới 75 tuổi thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và đáp ứng đủ điều kiện quy định tại điểm (2) và điểm (3) thì được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
2. Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng chế độ thai sản
Điều kiện để được hưởng trợ cấp thai sản này là “người lao động tham gia BHXH tự nguyện có thời gian đóng BHXH tự nguyện” hoặc “vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con”
Căn cứ theo Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội, người tham gia BHXH tự nguyện đáp ứng đủ điều kiện theo quy định được hưởng trợ cấp thai sản với mức 2 triệu đồng cho:
– Mỗi con được sinh ra
– Và mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên không may chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ.
3. Bổ sung thêm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
Tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung thêm 04 đối tượng người lao động phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
– Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh
– Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố
– Người lao động làm việc không trọn thời gian
– Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương.
4. “Mức tham chiếu” thay thế “lương cơ sở”
Luật quy định “mức tham chiếu” dùng để tính mức đóng, mức hưởng một số chế độ BHXH; khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
Lưu ý: Mức tham chiếu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ BHXH.
5. Thay đổi quy định hưởng chế độ ốm đau
a. Đối với chế độ nghỉ ngắn ngày
Theo quy định tại Điều 45 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động nghỉ ốm nửa ngày sẽ được giải quyết chế độ ốm đau.
Cụ thể, khi tính mức hưởng trợ cấp ốm đau đối với người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày thì trường hợp nghỉ việc dưới nửa ngày được tính là nửa ngày; từ nửa ngày trở lên được tính là một ngày.
Mức hưởng trợ cấp ốm đau nửa ngày được tính bằng một nửa mức hưởng trợ cấp ốm đau một ngày.
b. Đối với chế độ nghỉ dài ngày
Người lao động mắc bệnh dài ngày không còn được nghỉ trọn 180 ngày theo quy định tại Điều 43 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mà thay vào đó thời gian nghỉ được xác định theo thời gian đóng BHXH và điều kiện làm việc, không phân biệt người đó mắc bệnh gì.
Theo đó, người lao động mắc bệnh dài ngày chỉ được tính hưởng 75% mức tiền lương đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian được quy định cụ thể.
Sau khi hết thời gian nghỉ được quy định mà người mắc bệnh dài ngày vẫn cần tiếp tục điều trị thì vẫn được nghỉ làm hưởng chế độ ốm đau ở mức thấp hơn.
Hình ảnh được thiết kế bởi DNP Việt Nam Law Firm
6. Mọi trường hợp phá thai đều được hưởng chế độ thai sản
Căn cứ Điều 52 Luật bảo hiểm xã hội mới, thời gian nghỉ việc hưởng chế độ khi sẩy thai, phá thai, thai chết lưu được quy định như sau:
– Tối đa 10 ngày: Thai dưới 05 tuần tuổi.
– Tối đa 20 ngày: Thai từ 05 tuần tuổi đến dưới 13 tuần tuổi.
– Tối đa 40 ngày: Thai từ 13 tuần tuổi đến dưới 22 tuần tuổi.
– 120 ngày nếu thai từ 22 tuần tuổi trở lên.
7. Giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 xuống 15 năm
Theo cơ quan soạn thảo, việc giảm số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm sẽ gia tăng cơ hội được hưởng lương hưu của nhiều người hơn, nhất là những người tham gia BHXH muộn.
Căn cứ Điều 64 và Điều 98 Luật Bảo hiểm xã hội, người lao động chỉ cần tích lũy từ đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên thì sẽ có cơ hội được giải quyết hưởng lương hưu khi đủ tuổi.
8. Thay đổi điều kiện rút bảo hiểm xã hội 1 lần
Người lao động tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi thì không được rút BHXH một lần nếu không thuộc các trường hợp được rút BHXH 1 lần như:
– Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH
– Ra nước ngoài để định cư
– Người đang mắc một trong những bệnh ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS…
– Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025, sau 12 tháng không tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội mà chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội
9. Thu hẹp phạm vi thân nhân được hưởng trợ cấp tuất
Khi người lao động đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không may qua đời, trợ cấp tuất chỉ được chi trả cho những thân nhân sau đây theo khoản 2 Điều 86 nếu họ đáp ứng đủ điều kiện mà pháp luật quy định:
– Con của người lao động.
– Vợ/chồng của người lao động.
– Cha, mẹ đẻ, cha mẹ của vợ/chồng của người lao động.
Như vậy, những người thân là người mà người lao động đang có nghĩa vụ nuôi dưỡng sẽ không còn được hưởng trợ cấp tuất khi người lao động chết.
————————————————-
CÔNG TY LUẬT TNHH DNP VIỆT NAM – DNP VIET NAM LAW FIRM
🏢Lầu 5, Số 52 Đường Nguyễn Thị Nhung, Khu Đô Thị Vạn Phúc, Phường Hiệp Bình Phước, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
📞Hotline: 0987.290.27
📩 Email: info@dnp-law.com.
Website: https://www.dnp-law.com/vi/
