Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu tiêu dùng đối với hàng hóa, dịch vụ tăng vọt, kéo theo thị trường và chuỗi cung ứng có nhiều biến động. Bên cạnh các hoạt động kinh doanh hợp pháp thì một số tổ chức, cá nhân lại lợi dụng dịp lễ để tăng giá bất hợp lý, cung cấp thông tin sai lệch về giá hoặc sử dụng mánh khóe thương mại nhằm trục lợi, xâm phạm quyền lợi của người tiêu dùng dẫn đến việc bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Bài viết dưới đây do DNP Viet Nam Law Firm biên soạn nhằm cung cấp thông tin pháp lý cần thiết về những hành vi có thể cấu thành “gian lận thương mại” hoặc vi phạm pháp luật về giá để người tiêu dùng có thể nhận biết và có hướng xử lý bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
1. Những hành vi có thể bị coi là “gian lận thương mại” hoặc vi phạm pháp luật về giá trong dịp Tết
1.1. Tăng giá bất hợp lý so với giá kê khai/đăng ký hoặc tăng không phù hợp với thị trường
- Từ góc độ người tiêu dùng, hành vi tăng giá bất hợp lý có thể nhận thấy là: Không niêm yết giá hoặc niêm yết không rõ ràng, gây nhầm lẫn cho khách; Niêm yết một giá nhưng bán giá khác (giá cao hơn); Thông báo giá mập mờ, không giải thích rõ lý do tăng giá hoặc đưa thông tin dễ gây hiểu nhầm về “giá Tết”, “phụ thu”, “dịch vụ đặc biệt”. Những biểu hiện này là căn cứ để xem xét hành vi vi phạm pháp luật về giá hoặc gian lận thương mại, vì pháp luật yêu cầu doanh nghiệp phải niêm yết giá công khai, minh bạch và bán đúng giá niêm yết, bất kể biến động thị trường.
1.2. Kê khai/đăng ký giá sai sự thật, che giấu thông tin về giá hoặc điều kiện bán hàng
- Người tiêu dùng có thể gặp tình huống giá bán thực tế khác với giá công bố hoặc không đầy đủ thông tin, như: doanh nghiệp không niêm yết bảng giá; kê khai giá thấp hơn thực tế nhưng bán cao hơn; bán kèm điều kiện “ẩn” như phụ phí hoặc sản phẩm khác mà không thông báo; ghi giá này nhưng thu giá khác. Những biểu hiện này khiến người mua khó đánh giá và so sánh giá, từ đó bị thiệt hại khi giao dịch.
1.3. Găm hàng, tạo khan hiếm giả để đẩy giá (đầu cơ, thao túng thị trường)
- Người mua có thể thấy hàng hóa “cháy hàng” dù vẫn còn nguồn cung, hoặc cửa hàng bán ra với số lượng hạn chế nhằm tạo cảm giác khan hiếm để nâng giá. Từ góc nhìn người tiêu dùng, đây là hành vi tạo áp lực mua sớm với giá cao hơn bình thường.
1.4. Thỏa thuận tăng giá giữa các nhà cung cấp (thỏa thuận định giá)
- Người tiêu dùng dễ nhận thấy giá đồng loạt tăng tại nhiều cửa hàng cùng khu vực, không theo lý do chi phí hợp lý nào. Điều này gợi ý dấu hiệu các bên có thể thỏa thuận định giá, hạn chế cạnh tranh và làm người mua phải trả giá cao hơn.
1.5. Gây nhầm lẫn/che giấu thông tin về khuyến mãi để tính giá cao hơn
- Người tiêu dùng thường gặp bảng “giảm giá” hoặc “khuyến mãi lớn” nhưng thực tế không giảm, giá khuyến mãi cao hơn giá gốc, hoặc thông tin mập mờ khiến hiểu nhầm. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến quyết định mua hàng và khiến khách hàng chịu thiệt về chi phí.
2. Thủ tục tố cáo và mức phạt
2.1. Thủ tục tố cáo
Tham khảo tại: Website của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước [https://dms.gov.vn/tin-chi-tiet/-/chi-tiet/thong-bao-duong-day-nong-tiep-nhan-thong-tin-vi-pham-96615-7.html].
Để bảo vệ quyền lợi của mình, người tiêu dùng có thể:
- Yêu cầu cửa hàng xuất trình hóa đơn, chứng từ hay bảng giá đã kê khai;
- Chủ động ghi lại và lưu giữ các bằng chứng như hóa đơn, biên lai, hình ảnh bảng giá, quảng cáo, tin nhắn hay diễn biến giao dịch.
- Trên cơ sở đó, người tiêu dùng có thể khiếu nại, tố giác bằng cách gọi trực tiếp đến đường dây nóng của Cục Quản lý thị trường là 1900.888.655 hoặc gửi đơn thư đến Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (trụ sở tại Hà Nội).
2.2. Mức phạt
CSPL: Điều 10, Điều 12, Điều 15 Nghị định 87/2024/NĐ-CP; Điều 32 Nghị định 98/2020/NĐ-CP.
- Đối với hành vi kê khai giá sai hoặc không kê khai: Phạt tiền từ 10 – 25 triệu đồng tùy số lượng hàng hóa/dịch vụ kê khai.
- Đối với hành vi niêm yết giá thiếu minh bạch hoặc gây nhầm lẫn hoặc không niêm yết: Phạt tiền từ 500.000 – 1.000.000 đồng.
- Đối với hành vi bán hàng với giá cao hơn quy định (giá kê khai, khung giá, giá niêm yết): Phạt tiền từ 10 – 20 triệu đồng.
- Đối với hành vi thỏa thuận định giá, câu kết làm sai lệch giá nhằm trục lợi: Phạt tiền từ 30 – 50 triệu đồng.
- Đối với hành vi găm hàng, tạo khan hiếm giả hoặc cắt giảm cung hàng: Phạt tiền lên đến 30 triệu đồng, tịch thu tang vật hoặc đình chỉ kinh doanh.
3. Khuyến nghị cho doanh nghiệp và người tiêu dùng
- Doanh nghiệp: Tuân thủ kê khai/đăng ký giá; công khai điều kiện áp dụng khuyến mãi; xây dựng chính sách giá minh bạch, có bằng chứng chứng minh biến động chi phí; chuẩn bị phương án xử lý khi bị thanh tra (hồ sơ kê khai, nhật ký nhập hàng).
- Người tiêu dùng: So sánh giá trước và sau, lưu giữ hóa đơn, biên lai, ảnh chụp bảng giá niêm yết/quảng cáo để làm bằng chứng; tố cáo đến đơn vị quản lý như hướng dẫn ở trên nếu bị tăng giá bất hợp lý hoặc gian dối.
“Nội dung trên được DNP Viet Nam Law Firm cung cấp nhằm mục đích tham khảo. Để được tư vấn pháp lý chi tiết, chính xác và phù hợp với nhu cầu cụ thể, Quý khách hàng/Quý đối tác vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin bên dưới.”
—————————————-
CÔNG TY LUẬT TNHH DNP VIỆT NAM – DNP VIET NAM LAW FIRM
🏢Lầu 5, Số 52 Đường Nguyễn Thị Nhung, Khu Đô Thị Vạn Phúc, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
📞Hotline: 0987.290.273 (Thạc sĩ Luật sư Đinh Văn Tuấn).
📩 Email: info@dnp-law.com.Website: https://www.dnp-law.com/vi/
