Cuối năm, đặc biệt là giai đoạn cận Tết, nhiều doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực tái cơ cấu, cắt giảm chi phí và tinh giản nhân sự. Trong bối cảnh đó, việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trước Tết thường làm phát sinh tranh chấp do người lao động cho rằng doanh nghiệp “né thưởng Tết” hoặc chấm dứt trái pháp luật. Trên thực tế, pháp luật lao động Việt Nam không cấm doanh nghiệp chấm dứt hợp đồng trước Tết, nhưng việc thực hiện chỉ hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện chặt chẽ theo quy định.
Bài viết dưới đây do DNP Viet Nam Law Firm biên soạn nhằm cung cấp phân tích pháp lý trọng tâm về quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của doanh nghiệp trong bối cảnh cắt giảm nhân sự trước Tết, hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện đúng ranh giới giữa quyền quản lý lao động và rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
1. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của doanh nghiệp
CSPL: Điều 36 Bộ luật Lao động 2019.
Doanh nghiệp có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải tuân theo các điều kiện do luật định. Doanh nghiệp chỉ được đơn phương chấm dứt trong các trường hợp sau:
- Người lao động thường xuyên không hoàn thành công việc theo hợp đồng;
- Người lao động ốm đau, tai nạn kéo dài mà chưa hồi phục khả năng lao động;
- Do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, hoặc thay đổi cơ cấu, công nghệ, lý do kinh tế;
- Người lao động tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng;
- Người lao động cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết hợp đồng.
2. Cắt giảm nhân sự trước Tết được coi là hợp pháp
2.1. Cho thôi việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế
CSPL: Điều 42 Bộ luật Lao động 2019.
Doanh nghiệp bắt buộc phải:
- Xây dựng phương án sử dụng lao động;
- Trao đổi với tổ chức đại diện người lao động;
- Thông báo cho người lao động và cơ quan quản lý nhà nước về lao động theo quy định.
2.2. Đơn phương chấm dứt đối với người lao động cụ thể
CSPL: Điều 36 Bộ luật Lao động 2019.
- Xác định rõ căn cứ chấm dứt gắn với từng người lao động;
- Có chứng cứ chứng minh (đánh giá hiệu suất, biên bản, hồ sơ kỷ luật…).
3. Nghĩa vụ báo trước và các khoản phải chi trả khi chấm dứt trước Tết
CSPL: Điều 36 và Điều 45 Bộ luật Lao động 2019.
- 45 ngày: Hợp đồng lao động không xác định thời hạn;
- 30 ngày: Hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng;
- 03 ngày làm việc: Hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn dưới 12 tháng và một số trường hợp khác theo luật.
Các khoản doanh nghiệp phải thanh toán bao gồm:
- Tiền lương tính đến thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động;
- Trợ cấp thôi việc (nếu người lao động đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 46);
- Các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế nội bộ.
4. Rủi ro pháp lý nếu chấm dứt hợp đồng trái pháp luật trước Tết
CSPL: Điều 41 Bộ luật Lao động 2019.
Nếu doanh nghiệp đơn phương chấm dứt không đúng căn cứ hoặc sai quy trình, có thể phải:
- Nhận người lao động trở lại làm việc;
- Trả tiền lương và đóng bảo hiểm cho thời gian người lao động không được làm việc;
- Bồi thường ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.
- Trường hợp vi phạm nghĩa vụ báo trước, phải trả thêm khoản tiền tương ứng với tiền lương của những ngày không báo trước.
Lưu ý:
- Trường hợp người lao động không muốn tiếp tục làm việc: Ngoài các khoản tiền phải trả khi chấm dứt trái pháp luật, doanh nghiệp phải chi trả trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 46 Bộ luật Lao động 2019 để chấm dứt hợp đồng.
- Trường hợp doanh nghiệp không muốn nhận lại người lao động và người lao động đồng ý: Ngoài các khoản phải trả theo khoản 1 Điều 41 và trợ cấp thôi việc, hai bên thỏa thuận thêm một khoản bồi thường, nhưng tối thiểu bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng.
5. Không bồi thường khi cắt giảm nhân sự trái luật, doanh nghiệp có bị phạt?
CSPL: Khoản 1 Điều 6, khoản 2 Điều 12 Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
- Doanh nghiệp không trả hoặc trả không đủ các khoản tiền phải thanh toán khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt (đối với tổ chức) lên đến 40.000.000 đồng, tùy theo số lượng người lao động bị vi phạm.
- Ngoài tiền phạt, doanh nghiệp còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc thanh toán đầy đủ các khoản quyền lợi cho người lao động kèm tiền lãi, tính theo lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cao nhất của ngân hàng thương mại nhà nước tại thời điểm xử phạt.
“Nội dung trên được DNP Viet Nam Law Firm cung cấp nhằm mục đích tham khảo. Để được tư vấn pháp lý chi tiết, chính xác và phù hợp với nhu cầu cụ thể, Quý khách hàng/Quý đối tác vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin bên dưới.”
—————————————-
CÔNG TY LUẬT TNHH DNP VIỆT NAM – DNP VIET NAM LAW FIRM
🏢Lầu 5, Số 52 Đường Nguyễn Thị Nhung, Khu Đô Thị Vạn Phúc, Phường Hiệp Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
📞Hotline: 0987.290.273 (Thạc sĩ Luật sư Đinh Văn Tuấn).
📩 Email: info@dnp-law.com.Website: https://www.dnp-law.com/vi/
